دلایل روشن شدن چراغ روغن حین رانندگی

یکی از نگران کننده ترین اتفاقاتی که رانندگان در طول سفر می توانند تجربه کنند، روشن شدن چراغ روغن آن هم در وسط جاده است. زمانی که این چراغ روی صفحه کیلومتر ظاهر می شود، دغدغه های راننده آغاز می گردد. آیا باید فورا خودرو را متوقف کنم؟ آیا موتور خودرو آسیب دیده است؟ می توان گفت چراغ روغن یکی از مهم ترین چراغ های هشدار خودروست. اما بسیاری از رانندگان در مواجهه با آن تصمیم چندان درستی نمی گیرند. در مسیرهای طولانی یا جاده های بین شهری، اگر در چنین شرایطی تصمیم درستی بگیرید می توانید یک سفر بدون دردسر را تجربه کنید. در ادامه گام به گام بررسی خواهیم کرد که هنگام روشن شدن چراغ روغن در سفر چه اقدامات ضروری باید انجام دهیم تا سفری پر آرامش را تجربه کنیم.

چراغ روغن خودرو چیست؟

چراغ روغن یکی از مهم‌ ترین نشانگرهای صفحه‌ کیلومتر خودرو است که نقشی حیاتی در حفظ سلامت موتور دارد. این چراغ معمولاً به شکل یک قوطی روغن کوچک نمایش داده می‌ شود و وظیفه ‌اش هشدار درباره وضعیت فشار یا سطح روغن موتور است. بسیاری از رانندگان تا زمانی که این چراغ روشن نشود، توجهی به آن ندارند، در حالی که درک مفهوم آن می ‌تواند از بروز آسیب‌ های جدی جلوگیری کند. در واقع این نشانگر نوعی زبان مشترک بین خودرو و راننده است. زبانی که اگر درست فهمیده شود، از هزینه‌ و دردسرهای سنگین تعمیراتی جلوگیری خواهد کرد.  
در سفرهای طولانی یا رانندگی شهری، توجه به چراغ روغن اهمیت دوچندانی پیدا می‌کند، زیرا روغن موتور همان چیزی است که اصطکاک قطعات داخلی را به حداقل می ‌رساند و عملکرد نرم و پایدار خودرو را تضمین می‌کند. بی‌ توجهی به این چراغ ممکن است در ظاهر بی ‌اهمیت به نظر برسد، اما همین سهل‌ انگاری می ‌تواند نشانه آغاز یک مشکل بزرگ باشد. شناخت درست این چراغ، اولین گام در رانندگی ایمن و نگهداری اصولی از خودرو است. بنابراین هر راننده ‌ای باید بداند که دیدن این چراغ فقط یک علامت ساده نیست، بلکه پیامی هشداردهنده برای محافظت از قلب تپنده خودرو یعنی موتور است.

مهم ترین دلایل روشن شدن چراغ روغن حین رانندگی:

چراغ روغن به دلایل گوناگونی فعال می ‌شود و در واقع زنگ خطری برای حفظ سلامت موتور و سیستم روانکاری خودروست. در ادامه، اصلی ‌ترین علت‌ های روشن شدن چراغ روغن را به تفکیک بررسی می‌کنیم تا بدانیم هر کدام دقیقاً به چه معناست و چرا نباید نادیده گرفته شوند.  

کاهش سطح روغن موتور

یکی از شایع‌ ترین دلایل روشن شدن چراغ روغن، پایین آمدن سطح روغن درون کارتل است. این کاهش ممکن است به ‌مرور و بر اثر تبخیر طبیعی، نشت از واشرها یا فیلتر یا حتی سوختن تدریجی روغن رخ دهد. زمانی که سطح روغن کمتر از حد استاندارد می‌ شود، پمپ روغن نمی ‌تواند به‌ درستی عمل کند و فشار لازم برای چرب کردن قطعات موتور کاهش پیدا می کند. نتیجه آن اصطکاک بیش از حد و افزایش دمای موتور است. کنترل سطح روغن با میله اندازه‌ گیری حداقل هر دو هفته یک ‌بار در سفرهای بین ‌راهی توصیه می‌ شود.  

خرابی سنسور فشار روغن

سنسور فشار روغن، وظیفه دارد میزان فشار در مسیر گردش روغن را اندازه ‌گیری و به واحد کنترل الکترونیکی (ECU) گزارش دهد. در صورتی که این سنسور دچار خرابی یا اتصالی شود، ممکن است به‌ اشتباه چراغ روغن را روشن کند، حتی زمانی‌که هیچ مشکلی در سیستم وجود ندارد. البته گاهی این خرابی برعکس عمل کرده و در زمان واقعی بروز افت فشار، هیچ هشداری نمی ‌دهد. از این ‌رو تست سلامت سنسور توسط تعمیرکار با مانومتر دقیق، یکی از گام‌ های اصلی در زمان چک ‌کردن چراغ روغن است.  

گرفتگی فیلتر روغن

فیلتر روغن وظیفه دارد ذرات ناخالصی و رسوبات را از روغن موتور جدا کند تا جریان روغن کاملاً تمیز وارد مدار روانکاری شود. با گذشت زمان و انباشته شدن ذرات در فیلتر، منافذ آن بسته می ‌شود و جریان روغن با مشکل رو به ‌رو می‌ گردد. افت جریان، افت فشار را به‌ دنبال دارد و در نتیجه چراغ روغن روشن می ‌شود. بی ‌توجهی به تعویض دوره ‌ای فیلتر روغن، نه ‌تنها عامل روشن شدن چراغ است بلکه به ‌تدریج می ‌تواند به آسیب ‌های داخلی موتور منجر شود.  

خرابی پمپ روغن

پمپ روغن مانند قلب سیستم روانکاری عمل می ‌کند و وظیفه دارد روغن را از کارتل مکش کرده و به مجاری موتور برساند. اگر پمپ به دلیل ساییدگی چرخ ‌دنده‌ ها، ضعف فنر فشار یا وجود آلودگی در مجرا از کار بیفتد، فشار روغن در مدار کاهش می ‌یابد و چراغ هشدار بلافاصله روشن می‌ شود. در این شرایط استفاده مداوم از خودرو می ‌تواند آسیب ‌های جبران ‌ناپذیری ایجاد کند که از آن جمله می توان به یاتاقان ‌زدن یا قفل شدن موتور اشاره کنیم. تشخیص خرابی پمپ نیازمند بازدید فنی و باز کردن قسمت زیرین موتور است.

استفاده از روغن نامناسب یا بی ‌کیفیت

انتخاب روغن موتور باید دقیقاً مطابق با مشخصات فنی خودرو باشد. استفاده از روغن با گرانروی (ویسکوزیته) پایین‌ تر یا بالاتر از حد توصیه‌ شده باعث اختلال در گردش صحیح روغن می ‌شود. روغن خیلی رقیق فشار را کافی تأمین نمی‌ کند و روغن بیش از حد غلیظ در دمای پایین، جریان کندی دارد. هر دو حالت می ‌تواند باعث روشن شدن چراغ روغن شود. ضمن اینکه روغن ‌های بی ‌کیفیت یا تقلبی نیز معمولاً زودتر خواص خود را از دست می ‌دهند و عملکرد ناپایدار در سیستم فشار ایجاد می‌کنند.

نشت روغن از واشرها و اتصالات

گاهی اوقات روشن شدن چراغ روغن به دلیل نشتی ‌های جزئی در سیستم است. این نشتی ممکن است از اطراف فیلتر، درپوش کارتل، یا واشر قالپاق سوپاپ ایجاد شود. در سفرهای طولانی، لرزش جاده و تغییرات دمایی می‌ تواند باعث باز شدن جزئی پیچ‌ ها و کاهش آب ‌بندی شود. هر چند ممکن است در ابتدا لکه ‌ای کوچک روی زمین دیده شود، اما ادامه‌ این وضعیت منجر به افت محسوس سطح روغن و روشن شدن چراغ در حین رانندگی خواهد شد. بررسی چشمی زیر موتور به ‌صورت دوره ‌ای بهترین راه برای جلوگیری از این وضعیت است.

گرفتگی مدار روغن به دلیل رسوبات داخلی موتور

در خودروهایی که روغن به ‌موقع تعویض نمی‌ شود، ذرات دوده و لجن به مرور درون کانال ‌های روغن تجمع پیدا می‌کند. این رسوبات مانع عبور آزاد روغن بوده و مانند سد در مسیر فشار عمل می‌کنند. افت فشار در چنین شرایطی حتی با سطح مناسب روغن هم می ‌تواند چراغ هشدار را فعال کند. تنها راه پیشگیری از این مشکل، تعویض منظم روغن و استفاده از شوینده ‌های مخصوص موتور در فواصل زمانی توصیه‌ شده است.

دمای بیش از حد موتور

افزایش دمای موتور نیز به‌ طور غیرمستقیم می ‌تواند سبب روشن شدن چراغ روغن شود. در دماهای بالا، غلظت روغن کاهش پیدا می کند و توانایی آن برای ایجاد فشار پایدار از بین می ‌رود. این حالت معمولاً زمانی رخ می ‌دهد که سیستم خنک ‌کننده دچار نقص باشد یا راننده مدت طولانی با دور بالا رانندگی کند. بنابراین خنک ماندن موتور، به همان اندازه ‌ای که برای سیستم حرارتی اهمیت دارد، برای کنترل فشار روغن نیز حیاتی است.

اقدامات فوری هنگام روشن شدن چراغ روغن در سفر

بی‌ توجهی به چراغ روغن حتی در چند دقیقه می‌ تواند باعث قفل شدن موتور و هزینه‌ های بسیار سنگین تعمیر شود. هنگام روشن شدن چراغ روغن در مسیر، باید بلافاصله و با دقت مراحل زیر را انجام دهید.

1) توقف سریع و ایمن خودرو

به ‌محض دیدن روشن شدن چراغ روغن، گاز را رها کنید و تلاش کنید بدون وارد کردن فشار به موتور، خودرو را در اولین نقطه‌ ایمن کنار جاده متوقف نمایید. نباید با ترمزهای ناگهانی یا تغییر مسیر خطرناک، حادثه ایجاد کنید. بهترین حالت این است که خودرو را در حاشیه‌ راست جاده پارک کرده و موتور را فوراً خاموش کنید تا از خشک ‌کار کردن سیستم روان ‌کاری جلوگیری شود.

2) بررسی سطح روغن موتور

بعد از خاموش شدن موتور و گذشت حدود 2 تا 5 دقیقه تا ته‌ نشینی کامل روغن، درِ کاپوت را باز کنید و با استفاده از میله‌ اندازه ‌گیری (گیج روغن)، سطح روغن را بررسی کنید. اگر سطح روغن پایین ‌تر از حد پایین میله بود، این یعنی موتور روغن کافی ندارد و ادامه‌ حرکت به هیچ وجه مجاز نیست. نکته مهمی که باید در اینجا به آن اشاره کنیم این است که اگر رنگ روغن بسیار تیره یا بوی سوختگی داشت، احتمال گرفتگی فیلتر یا خرابی سیستم پمپ وجود دارد.

3) اضافه کردن روغن در صورت کمبود

اگر میزان روغن پایین بود و روغن سازگار با نوع موتور خود را همراه دارید، مقدار کافی (نه بیش از حد) روغن اضافه کنید تا سطح، بین دو علامت MIN و MAX روی گیج برسد. در صورتی که نوع دقیق روغن موتور را نمی ‌دانید، از دفترچه راهنمای خودرو یا برچسب روی درِ موتور استفاده کنید. ترکیب روغن ‌های متفاوت گاهی به کاهش کارایی سیستم روان‌ کاری منجر می ‌شود.

4) بررسی نشتی احتمالی

پس از اضافه کردن روغن، ناحیه زیر موتور، اطراف فیلتر روغن و اطراف کارتل را بررسی کنید. اگر چکه یا لکه ‌های تازه روغن روی زمین وجود داشت، احتمال نشتی جدی وجود دارد و نباید دوباره به مسیر ادامه دهید تا نشتی برطرف شود. در غیر این صورت، روغن جدید هم به ‌سرعت از دست خواهد رفت. برای جلوگیری از سوختگی، این بررسی باید بعد از خنک شدن موتور انجام شود.

5) راه ‌اندازی موقت موتور برای بررسی مجدد چراغ

در شرایطی که روغن به مقدار کافی اضافه کرده ‌اید و نشتی قابل مشاهده نیست، می ‌توانید موتور را به ‌صورت موقت (کمتر از 30 ثانیه) روشن کنید تا ببینید آیا چراغ روغن خاموش می ‌شود یا خیر. اگر چراغ خاموش شد و صدای موتور طبیعی بود، می ‌توانید با احتیاط و با سرعت پایین خود را به نزدیک ‌ترین تعمیرگاه برسانید. اما در صورتی که چراغ روشن ماند یا صدای تق ‌تق و کوبش از موتور شنیدید، موتور را فوراً خاموش کنید. احتمال خرابی پمپ روغن یا افت فشار روغن وجود دارد.

6) استفاده از یدک‌ کش در موارد مشکوک

اگر پس از انجام تمام بررسی‌ ها هنوز علت روشن بودن چراغ مشخص نیست، به هیچ وجه ادامه مسیر ندهید.  روشن ماندن چراغ به معنای نبود گردش درست روغن در موتور است. در این حالت، در عرض چند دقیقه جدی ‌ترین آسیب ‌ها (سایش یاتاقان، قفل میل ‌لنگ، حتی سوختن سرسیلندر) اتفاق می ‌افتد. در چنین شرایطی تنها اقدام ایمن، تماس با امداد خودرو یا یدک ‌کش است.

7) بررسی دمای موتور در حین خطا

برخی خودروها هنگام افت فشار روغن به ‌صورت هم ‌زمان دمای غیرعادی را نیز نشان می ‌دهند. اگر عقربه دما بالاتر از حد معمول است، نشان از گرمای بیش از حد موتور دارد که می ‌تواند به تبخیر یا سوختن روغن منجر شود. در این وضعیت، باید اجازه دهید خودرو کاملاً خنک شود، سپس بررسی ‌ها را انجام دهید.

8) ثبت خطا و بررسی فنی پس از سفر

حتی اگر با افزودن روغن یا خاموش شدن چراغ مشکل موقتاً رفع شد، توصیه می‌ شود پس از پایان سفر، به تعمیرکار تخصصی مراجعه کنید تا فیلتر، پمپ و سنسور فشار روغن بررسی شوند. روشن شدن چراغ روغن همیشه نشانه یک نقص موقتی نیست. ممکن است آغازی برای خرابی سیستم روان ‌کاری باشد.